De HEMA en Arbeidsomstandigheden

ECHT HEMA: gezellige en degelijke spullen voor een normale prijs. Maar wees niet verbaasd als blijkt dat een deel van het assortiment wordt gemaakt onder beroerde arbeidsomstandigheden. Schendingen van arbeidsrecht als zware onderbetaling en langdurig overwerk zijn niet ongewoon voor artikelen die wij in onze warenhuizen kopen. De kleren, de elektronica, het speelgoed: hoogstwaarschijnlijk nu nog gemaakt door mensen die worden uitgebuit. Onder druk van de Vrienden van de HEMA gaat de winkel onderzoeken hoe ze beter zicht kan krijgen op misstanden bij haar toeleveranciers. Dat is enorm goed nieuws - het beleid dat de HEMA tot nu toe voerde was ook wel wat aan verbetering toe.

Als antwoord op het gevaar van misstanden bij haar toeleveranciers heeft de HEMA zich aangesloten bij het door bedrijven geleidde Business Social Compliance Initiative’ (BSCI - zie ook de BSCI bij veelgestelde vragen op de SKC-site). BSCI wisselt voornamelijk rapporten van fabriekscontroles uit. En juist op de kwaliteit van deze rapporten is veel kritiek. De controleurs zijn meestal afkomstig van grote bedrijven met een 'accountancy'-achtergrond. Veel kennis van arbeidsomstandigheden hebben ze vaak niet en dat is wel nodig. Er zijn heel veel voorbeelden waaruit blijkt dat de controleurs door de fabrieksleiding om de tuin worden geleid. Erger is nog, dat er vrijwel nooit contact wordt opgenomen met organisaties van de arbeiders zélf. Juist deze organisaties kennen de problemen in de fabrieken en zijn daarom onmisbaar om tot verbeteringen te komen. De  HEMA heeft in een pilot onderzocht welke verbeteringen er op dit vlak mogelijk zijn - we wachten nog op het vervolg dat dat gaat krijgen.
De bij BSCI aangesloten bedrijven vertegenwoordigen een gezamenlijke inkoopkracht van € 115.000.000.000 per jaar. Gemiddeld werd er vorig jaar voor iedere € 57.000.000 aan inkoop maar één fabriekscontrole uitgevoerd. Als we bedenken dat de HEMA binnen het BSCI bekend staat als voorloper en het gemiddelde dus omhoog trekt, dan wordt wel duidelijk dat het ambitieniveau van de BSCI erg laag is. Dat is ook niet zo verwonderlijk met leden als Aldi en Lidl, die zelfs in Nederland proberen om vakbonden buiten de deur te houden.

Het BSCI pretendeert meer in te houden dan het uitwisselen van controlerapporten, maar maakt dat niet waar. De Schone Kleren Campagne en veel andere maatschappelijke organisaties hebben ernstige bedenkingen bij dit initiatief. De BSCI hanteert een gedragscode waarin omschreven wordt waaraan de arbeidsomstandigheden tijdens de productie moeten voldoen. Helaas staat in deze gedragscode niet onomwonden dat arbeiders recht hebben op een leefbaar loon. Het BSCI beperkt zich dus vooral tot gebrekkige controles. Hoe er gehandeld moet worden om eenmaal geconstateerde problemen op te lossen is vaak onduidelijk. De vraag hoe misstanden voorkomen kunnen worden speelt bij het BSCI nauwelijks een rol. Om tot structurele verbeteringen te komen zullen de bij het BSCI aangesloten bedrijven een inkoopbeleid moeten voeren dat in ieder geval rekening houdt met realistische levertijden (ter bestrijding van overwerk) en een toereikende inkoopprijs (zodat arbeiders een leefbaar loon kunnen krijgen). Producten hoeven hierdoor maar nauwelijks duurder te worden. Tenslotte is het natuurlijk belangrijk dat de productiearbeiders bijvoorbeeld via een klachtenprocedure zelf aan kunnen geven wanneer hun arbeidsrechten worden geschonden.

We hebben de HEMA verteld wat we vinden dat er moet veranderen: lees onze briefwisseling hier.

TweeVandaag zond in februari 2003 een item uit over de HEMA en kledingproductie in lagelonenlanden: HEMA en de kledingmakers op Mauritius.

Lion Capital is de huidige eigenaar van de HEMA. Lees hier wat we weten over deze Britse 'private equity' investeerder.

Hiervoor was de HEMA in het bezit van Maxeda (vroeger: Vendex KBB), een investeerder die ook o.a. V&D, de Bijenkorf, Praxis en Hunkemöller heeft. Lees hier wat uit onderzoeken naar de arbeidsomstandigheden bij diverse winkelketens blijkt.

In Nederland en internationaal wordt al jarenlang campagne gevoerd om de arbeidsomstandigheden in de kledingindustrie te verbeteren. De Schone Kleren Campagne en het internationale platform de Clean Clothes Campaign kunnen je hulp altijd gebruiken...

Ook om elektronica als mobieltjes, computers en mp3-spelers te maken worden wereldwijd mensen uitgebuit, en om voor hen op te komen is het GoodElectronics-netwerk gestart.

Even schrijnend zijn de omstandigheden in de speelgoedfabrieken, die in de meeste gevallen in China staan. De Schone Kleren Campagne heeft hier aandacht aan besteed, net als de Consumentenbond en het populaire consumentenprogramma Keuringsdienst van Waarde.

OVER DE HEMA:

De HEMA opende haar eerste vestiging 80 jaar geleden in Amsterdam onder de naam ‘Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam’: een winkel met standaardprijzen, opgericht voor de minder bedeelden. Inmiddels zijn er in Nederland meer dan 300 vestigingen, werken er 10.000 mensen en heeft het bedrijf een omzet van 1,3 miljard euro. De HEMA was eigendom van Maxeda, de opvolger van Vendex/KBB, en is nu overgenomen door Lion Capital - de Schone Kleren Campagne samen met veel HEMA-klanten heeft ook aan de race meegedaan om de HEMA te kopen. De HEMA heeft zich voor het controleren van de arbeidsomstandigheden bij de productie aangesloten bij het ‘Business Social Compliance Initiative’ (BSCI) - zie boven.